Pamięć o Grudniu ’70 w Szczecinie, od poniedziałku trwają uroczystości upamiętniające ofiary wydarzeń z grudnia 1970 roku. Wydarzenia te miały ogromne znaczenie dla kształtowania się polskiej tożsamości narodowej oraz ruchu oporu przeciwko reżimowi komunistycznemu.

Grudzień ’70

To nie tylko symboliczny moment w historii Polski, ale również tragiczne wspomnienie dla wielu rodzin. Jak zaznaczał podczas uroczystości na cmentarzu ks. prałat Aleksander Ziejewski, pomimo niewielkiej liczby zgromadzonych uczestników, pamięć o tamtych wydarzeniach będzie trwać dzięki świadkom tej tragedii. Przy pomniku Ofiar Grudnia znalazły się rodziny zamordowanych oraz przedstawiciele organizacji patriotycznych, co dowodzi trwałości ich pamięci i determinacji w walce o prawdę.

W trakcie uroczystości dyrektor IPN Krzysztof Męciński podkreślił heroizm robotników walczących „o godne życie” oraz bezkarność tych, którzy wydawali rozkazy do strzelania do manifestantów. Nie można jednak zapominać o skali represji – zatrzymania setek osób i trauma towarzysząca bliskim ofiar są świadectwem brutalności systemu komunistycznego.

Osoby zgromadzone przy pomniku uczciły pamięć ofiar modlitwą i symbolicznym gestem składania kwiatów na grobach zamordowanych. Prezentacja odnowionego nagrobka Juliana Święcickiego przez IPN była wyrazem szacunku dla historii i przypomnieniem o potrzebie upamiętnienia każdej pojedynczej ofiary tragedii.

Przyczyny i skutki

Przypomnijmy sobie również kontekst społeczno-gospodarczy końca lat 60-tych XX wieku w Polsce. Obraz „małej stabilizacji”, lansowany przez propagandę komunistyczną pod rządami Władysława Gomułki był daleki od rzeczywistości codziennych zmagań Polaków z rosnącymi cenami żywności i brakiem podstawowych dóbr konsumpcyjnych. Decyzja władz o podwyżkach cen ogłoszona 12 grudnia stała się iskrą zapalną do wybuchu masowych protestów na Wybrzeżu.

Protesty rozpoczęte w Gdańsku szybko przeniosły się do Szczecina, gdzie burzliwe wydarzenia doprowadziły do krwawej konfrontacji między robotnikami a wojskiem oraz milicją. Kulminacją tych dramatycznych dni był 17 grudnia – dzień szczególnej tragedii – gdy demonstranci zostali brutalnie stłumieni przez siły porządkowe; bilans strat był tragiczny: czternastu zabitych obywateli Szczecina.

Grudzień ’70 przyniósł także konsekwencje polityczne – zakończenie rządów Gomułki było wynikiem nie tylko walki społecznej obywateli, ale także ewolucji wewnętrznych struktur partii rządzącej. Przewrót ten otworzył nowe rozdziały w polskiej polityce; mimo że jego skutki były bolesne i krwawe, stanowiło krok ku większej wolności obywatelskiej w przyszłych latach.

Pamięć o historii

Dziś jednak ważniejsze jest pytanie o pamięć – jak przechowujemy tę historię? Jak możemy zapewnić młodemu pokoleniu wiedzę na temat okrutnej przeszłości? Uroczystości takie jak ta na Cmentarzu Centralnym są nie tylko formą uczczenia ofiar ale również integralną częścią procesu edukacyjnego dotyczącego historii naszego narodu.

Prawda historyczna jest fundamentem każdej zdrowej wspólnoty demokratycznej; dlatego tak istotne jest dotrzymywanie kroku wobec wypominania krzywd wyrządzonych społeczeństwu przez reżimy totalitarne. Spojrzenie za siebie pozwala lepiej zrozumieć przyszłość – rozmowy prowadzone dzisiaj będą miały wpływ na naszą zdolność jako społeczeństwa do uczenia się z doświadczeń minionych epok oraz budowania lepszych relacji międzyludzkich opartych na szacunku i solidarności.

„Każdy z nas jest zobowiązany, by być świadkiem tej historii”

– mówił do uczestników mszy świętej w intencji zabitych 17 grudnia 1970 roku w kościele św. Stanisława Kostki w Szczecinie – abp Wiesław Śmigiel metropolita szczecińsko-kamieński. Msza rozpoczęła wtorkowe uroczystości. Po Mszy wszyscy zgromadzeni przeszli pod bramę Stoczni Szczecińskiej gdzie znajduje się pomnik upamiętniający wydarzenia szczecińskiego Grudnia’70.

Pod bramą stoczni uczestnik tamtych wydarzeń i były senator Mieczysław Ustasiak wspominał

” Dzisiaj wybieramy lepiej i gorzej, ale możemy wybierać dzięki temu, co wtedy sie działo”.

„Obyśmy obecnie nie przegrali tej sprawy, o którą walczyliśmy w 70 i 80 roku” – dopowiedział inny uczestnik Władysław Dziczek.

Kolejny uczestnik tamtych wydarzeń Waldemar Brygman mówił :

Jak chcieli można powiedzieć zagłodzić ludzi na święta, to podwyżkę zrobili. Stoczniowcy nie wytrzymali, a reszta poszła. My młodzi, nie zdając sobie sprawy co będzie, do przodu, z nimi. I kamieniami rzucaliśmy w czołgi, a Jaruzelski nas z karabinu.

Prezydent Szczecina Piotr Krzystek powiedział:

Mamy do spłacenia dług wobec tych, którzy walcząc o godność zapłacili najwyższą cenę. Prawda o grudniu 1970 roku nie może być zapomniana. Niech pamięć o poległych, o ich rodzinach, o wszystkich, którzy stanęli w opozycji do brutalnego reżimu, nie umiera. Cześć i chwała naszym szczecińskim bohaterom – mówił Krzystek.

Zbrodnia nie rozliczona

Słowa te nabierają szczególnego znaczenia w kontekście faktu, że komunistyczni mordercy i kaci nigdy nie zostali ukarani. Sam Jaruzelski, w Wolnej Polsce, nie tylko nie poniósł odpowiedzialności za swoje czyny, ale dzięki układom zawartym przy Okrągłym Stole z Wałęsą, został prezydentem kontraktowym. Ustalono wówczas, że po nim urząd obejmie Lech Wałęsa – i tak się właśnie stało. Dzięki temu porozumieniu Jaruzelski został prezydentem, a kampania „Solidarności” wyniosła po dwóch latach Wałęsę na ten urząd.

Ten układ pozwolił komunistycznym oprawcom łagodnie przystosować się do nowego systemu i wciąż zachowywać kontrolę nad kluczowymi sprawami w Polsce. Wszystko to odbyło się w taki sposób, aby jak najmniej z nich zostało rozliczonych za swoje zbrodnie.

Sam Jaruzelski został pochowany na Powązkach Wojskowych, w atmosferze społecznego oburzenia i skandalu. W otoczeniu byłych komunistycznych działaczy i agentów SB pochowano go z pełnymi wojskowymi honorami i glorii chwały, która nie należała się człowiekowi o jego przeszłości. 

Grudzień ’70 powinien być przypomnieniem nie tylko bólu straty bliskich osób lecz także siłą jednoczącą wszystkich tych pragnących wolności słowa oraz sprawiedliwości społecznej – wartości tak istotnych zarówno wtedy jak i dziś.

Polecamy także: