To klasyczny efekt „nakładania się” problemów infrastrukturalnych i organizacyjnych jednocześnie. Czy sztandarowa inwestycja, która miała być Metropolitalną Perłą Sukcesu staje się kompromitującym gniotem?

Problem goni problem

Problemem jest dziś nie tylko niedokończona i opóźniona linia 406 do Polic, ale kompletny brak gotowości całego układu obsługi ruchu w Szczecinie. Brak peronu 5 na stacji Szczecin Główny, który miał obsługiwać SKM sprawił, że przepustowość stacji stała się realnym wąskim gardłem dla ruchu aglomeracyjnego. SKM miała przecież funkcjonować jako system o wysokiej częstotliwości kursowania, a nie pojedyncze połączenia regionalne „wciśnięte” między dalekobieżne i towarowe. Dziś ciągle mówi się o częstotliwości kursowania 30 min w szczycie i 40 po za nim, zamiast oczekiwanych 15/30 przez mieszkańców Północy. Marzeniem pozostanie częstotliwość trójmiejska co 7-10 min.  Z tak słabą częstotliwością SKM szybko może stać się największym zachodniopomorskim blamażem.

Problemy z taborem.

Zachodniopomorskie ogłosiło przetarg, którego parametry były całkiem przyzwoite:

• 160 km/h,
• duża liczba drzwi w wagonach,
• wysoka pojemność,
• przewóz 16 rowerów,
• długość do 80 m,
• wymagania dostępności dla niepełnosprawnych i seniorów.

Przy obecnym obłożeniu producentów i inflacji kosztów produkcji wiele samorządów w Polsce zderza się z sytuacją, w której budżety przetargów są po prostu zbyt niskie albo warunki zbyt wymagające. Kwota ok. 129 mln zł brutto za 3 EZT oznaczała średnio około 43 mln zł za pojazd wraz z pakietami dodatkowymi — a obecne ceny nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych często przekraczają ten poziom, szczególnie przy bardziej rozbudowanej specyfikacji. Nie pomogła nawet opcja rozszerzenia zamówienia do 8 składów. Nie wpłynęła żadna oferta.

Brak ofert może oznaczać kilka rzeczy:

• producenci uznali budżet za nierealny,
• terminy dostaw były zbyt napięte,
• projekt był zbyt mały, by był atrakcyjny biznesowo,
• rynek jest dziś mocno przeciążony zamówieniami
• albo siłowe wymuszenie lepszej oferty na starcie przetargowym (częsta sytuacja, niejednokrotnie jest to efekt zmowy producentów, których za wielu nie ma).

Najbardziej ryzykowny jest teraz aspekt unijnego finansowania. Skoro pojazdy muszą zostać dostarczone do końca 2029 roku, a pierwszy przetarg zakończył się fiaskiem, to:

• trzeba rozpisać nowe postępowanie,
• przeprowadzić procedury odwoławcze,
• podpisać umowę,
• uruchomić produkcję,
• przeprowadzić homologację i odbiory.

Przy obecnych realiach rynku kolejowego, margines bezpieczeństwa robi się bardzo mały. Jeśli nowe postępowanie przeciągnie się o kolejny rok, mogą pojawić się problemy z rozliczeniem środków UE.

Czy opóźniona infrastruktura będzie szybciej niż odpowiednia ilość taboru?

Paradoksalnie może się okazać, że tabor będzie gotowy później niż infrastruktura. To częsty problem dużych projektów kolejowych w Polsce: poszczególne elementy systemu nie są realizowane synchronicznie. A zachodniopomorska kolej regionalna, pomimo tego, że jest najnowocześniejszą w Polsce ciągle ma braki taborowe. Nieustannie słychać głosy niezadowolonych pasażerów, którzy musieli gnieść się w zamałym składzie bądź po prostu nie zmieścili się do pociągu. Problemem jest też awaryjność i pogarszająca się punktualność regionalnych połączeń. A to w sytuacji SKM, która ma spełniać rolę szybkiego transportu do pracy i do szkoły jest poważnym problemem.

Sama linia 406 do Polic ma spory potencjał:

• odciążenie układu drogowego,
• szybkie połączenie z centrum Szczecina,
• integracja transportowa nie tylko północnej aglomeracji,
• alternatywa dla permanentnie zakorkowanych i mocno obciążonych tras autobusowych.

Tyle że po latach opóźnień projekt stracił już efekt „nowości” i politycznego entuzjazmu. Coraz więcej mieszkańców odbiera SKM jako niekończący się plac budowy i serię przesuwanych terminów.  Jeśli jednak uda się ukończyć infrastrukturę i rozwiązać temat przepustowości stacji Szczecin Główny, to nawet start na koniec 2027 roku nadal może mieć sens transportowy. Pytanie brzmi „czy uda się to dowieźć organizacyjnie i finansowo bez kolejnych kompromitujących wpadek”.

Polecamy także