Dziś Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post, czas szczególnej refleksji, pokuty i duchowego przygotowania do najważniejszego wydarzenia w roku liturgicznym – Świąt Paschalnych. Dla niewierzących może to być czas nawrócenia.

Historia i tradycja Wielkiego Postu

Wielki Post, który trwa 40 dni, to okres, który ma swoje początki w początkach chrześcijaństwa. Już w II wieku wprowadzono post przed Świętami Paschalnymi, co było aktem głębokiego zaangażowania w duchowe przygotowanie. Święty Ireneusz oraz Tertulian wspomnieli o tego typu postach, co świadczy o powszechności tego zwyczaju.

Pod koniec IV wieku ustanowiono 40-dniowy post, nawiązując do 40 dni postu Jezusa na pustyni. Istotnym momentem było wprowadzenie Środy Popielcowej jako formalnego początku Wielkiego Postu w VII wieku, a w 1570 roku zwyczaj ten został wprowadzony na stałe do liturgii Kościoła Rzymskiego.

Symbolika Środy Popielcowej

Środa Popielcowa, jest dniem pokutnym. Obrzęd posypania głów popiołem, symbolizuje naszą skruchę i nawrócenie. Popiół, pochodzący z palm poświęconych w Niedzielę Palmową, jest materialnym znakiem, który przypomina wiernym o ich kruchości i potrzebie pokuty.

Praktyki postne

Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego, w Środę Popielcową obowiązuje post ścisły i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych – przepisy te dotyczą osób pełnoletnich do 60 roku życia. Mimo że udział w Eucharystii w tym dniu nie jest obowiązkowy, wielu wiernych decyduje się na uczestnictwo, aby rozpocząć ten głęboki czas refleksji duchowej wspólnotowo.

W piątki Wielkiego Postu wierni również powstrzymują się od potraw mięsnych, niektórzy podobnie jak w Środę Popielcową ograniczają liczbę posiłków. W kościołach odprawiane jest Nabożeństwo Drogi Krzyżowej. Droga Krzyżowa – to nabożeństwo podczas którego rozważane jest 14 stacji drogi Jezusa na śmierć i złożenia do grobu.

Tradycja odprawiania drogi krzyżowej powstała w Jerozolimie (Via Dolorosa). W średniowieczu rozpowszechnili ją franciszkanie, którzy oprowadzając pątników, zatrzymywali się przy stacjach przedstawiających historię śmierci Jezusa. Liczbę czternastu stacji ustalono w XVII wieku.

W kościołach katolickich droga krzyżowa przedstawiana jest w obrazach lub rzeźbach rozmieszczonych najczęściej na ścianach bocznych świątyni. Stacje drogi krzyżowej to nie tylko odtworzenie wydarzeń z ostatnich dni Chrystusa. Mają one swą bogatą symbolikę. Dla katolików są również podstawą rozważań medytacyjnych.

Poza drogą krzyżową w niedzielny wieczór odprawiane są w świątyniach Gorzkie Żale. To popularne w Polsce nabożeństwo pasyjne, połączone z wystawieniem Najświętszego Sakramentu i kazaniem pasyjnym. Pochodzi ono z początków XVIII w. – po raz pierwszy odprawiono je w 1707 r. Jego tekst zachował oryginalne, staropolskie brzmienie. Co ciekawe, struktura tego nabożeństwa opiera się na dawnej Jutrzni, która po dziś dzień jest formą porannej modlitwy w wielu wspólnotach chrześcijańskich.

Duchowe znaczenie Wielkiego Postu

Wielki Post to czas, kiedy Kościół zachęca do praktykowania postu, jałmużny i modlitwy, jako dróg prowadzących do głębszego zjednoczenia z Bogiem. Liturgia w tym okresie przybiera wyciszony charakter, a fioletowy kolor szat liturgicznych podkreśla atmosferę pokuty.

Wielki Post szansą nie tylko dla wierzących.

Środa Popielcowa i cały okres Wielkiego Postu stanowią szansę dla każdego wiernego, na duchowe odnowienie i zbliżenie się do Boga. W tym okresie dochodzi również do wielu nawróceń i powrotu do Kościoła. Czas ten zaprasza do refleksji nad własnym życiem, postawami i relacjami z innymi, a także do głębszego zrozumienia tajemnicy Paschy. Praktykowanie pokuty, modlitwy i jałmużny może prowadzić do osobistego nawrócenia oraz wzbogacić życie wspólnoty Kościoła.

Polecamy także