Wspominanie wybitnych Polaków, którzy odeszli: twórców, społeczników, osób zasłużonych dla kraju. Czy też w końcu o odważnych, którzy ratowali życie innych w obliczu zagrożenia. To również buduje i  umacniania naszą tożsamości narodową.

Przechodząc obok tak oznaczonych grobów, na których w jakikolwiek sposób uhonorowano wkład i zaangażowanie zmarłego wracamy, bądź poznajemy ich działalność. Niejednego to zainspiruje i niejeden z nas poczuje dumę z przynależności do tej samej wspólnoty. Często też czerpiemy później inspiracje z ich pracy i twórczości, jeśli podzielamy te same pasje. Nabieramy wiary we własne siły i czujemy, że ktoś przed nami już przetarł szlak. Dlatego cenne są inicjatywy upamiętniania działalności i zaangażowania społecznego również na nagrobkach.

Cenna inicjatywa IPN

Nowy nagrobek „Sprawiedliwego wśród Narodów Świata” Witalisa Łukasiewicza zaprezentowano w poniedziałek 24 marca, na Cmentarzu Centralnym. To w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

Około 13 procent Polaków narodowości żydowskiej przeżyło wojnę w dużej mierze dzięki takim osobom, jak Witalis Łukasiewicz – powiedział dyrektor szczecińskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Krzysztof Męciński.

W Szczecinie, na Cmentarzu Centralnym przy grobie Witalisa Łukasiewicza spotkali się z tej okazji dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński, Róża Król – przewodnicząca szczecińskiego oddziału Towarzystwa Społeczno- Kulturalnego Żydów w Polsce a także potomkowie Witalisa Łukasiewicza: Przemysław i Janusz Łukasiewicz.

Trudny wojenny czas

W okupowanym przez Niemców Lwowie, w  1942 roku Maurycy Liebes przeprowadził przez bramę getta swojego syna, Romka i poprosił Witalisa Łukasiewicza o przechowanie go. Ten ukrył chłopca  swoim mieszkaniu. Rodzina Łukasiewiczów musiała później jeszcze dwukrotnie zmieniać dla niego kryjówkę. Po wyzwoleniu miasta Roman Liebes wyjechał do Krakowa a stamtąd przeprowadził się do Szczecina.

– Ten pomnik przetrwa lata. Niech będzie on świadectwem dla młodych ludzi, którzy będą szukać w internecie, kim był „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Dowiedzą się wtedy, że w tym strasznym czasie, gdy za pomoc bliźnim, sąsiadom groziła kara śmierci, nasz dziadek miał odwagę pomóc swojemu przyjacielowi pomóc w przechowaniu syna – mówił wnuk Witalisa Łukasiewicza, Janusz Łukasiewicz.

Janusz Łukasiewicz został odtwórcą głównej roli w filmie przemyskiego reżysera Roberta Młynarskiego „Zablokowany most” o likwidacji getta w Przemyślu. Niemiecki major Maks Lidtke ocalił wówczas życie wielu przemyskim Żydom, za co po wojnie został jednym ze „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”. Film będzie miał swoją premierę 8 kwietnia.

19. „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” spoczywa na szczecińskim cmentarzu

– Na tym cmentarzu pochowanych jest 19 „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” a to ich kolejny grób odnowiony przez szczeciński Oddział Instytutu Pamięci Narodowej – podkreślił dyrektor Krzysztof Męciński. –  Na Pomorzu Zachodnim osiedliło się ich około 50, a medale „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” otrzymało w sumie ponad 7 tys. Polaków. A ilu było takich Polaków rzeczywiście – trudno powiedzieć, ale szacuje się, że  mogło to być nawet milion osób. Przed wojną w naszym kraju żyło ok. 3 mln 300 tys. Polaków narodowości żydowskiej, około 13 procent z nich przeżyło wojnę i holocaust w dużej mierze dzięki takim osobom, jak Witalis Łukasiewicz – podkreślił Krzysztof Męciński.

Po krótkiej uroczystości przy grobie Witalisa Łukasiewicza – złożeniu kwiatów i zapaleniu zniczy, dyrektor Krzysztof Męciński i Róża Król udali się na inne groby „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”.

Upamiętnienie od 7 lat

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką został ustanowiony w 2018 roku przez parlament z inicjatywy Prezydenta Andrzeja Dudy. 24 marca jest datą symboliczną, gdyż tego dnia w 1944 roku dokonano egzekucji na bł. Rodzinie Ulmów. Nad ranem w Markowej niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów oraz ukrywających ich Józefa Ulmę i będącą w zaawansowanej ciąży jego żonę Wiktorię. Niemcy zabili też szóstkę ich dzieci.

Polecamy także: