3 kwietnia to jedna z najważniejszych dat w historii Szczecina. Tego dnia w 1243 roku książę pomorski Barnim I nadał miastu prawa miejskie, co – jak podkreślają historycy – było momentem przełomowym dla jego rozwoju i tożsamości.

To wydarzenie „miastotwórcze”

Termin ten ukuto już jakiś czas temu ale od kilku lat mocno przebija się w przestrzeni publicznej. Bez takich wydarzeń – miastotwórczych wydarzeń, nie można by mówić o Szczecinie jako o mieście. To coś w rodzaju egzaminu dojrzałości, padło na jednym ze spotkań na północy.

Czy świętowanie rocznicy powstania miasta, zwłaszcza tu, na pomorzu, gdzie jak wiadomo ich historia będzie nie koniecznie Polska, ma sens? Czy nie powinniśmy świętować tylko polskich rocznic?

– Osobiście nie przywiązuje żadnej wagi do tej daty z tego powodu, że to był naturalny proces, który objął całą wschodnią Europę. Także miasta na Dalekim Wschodzie Europy, jak np. Nowogród. To jest ważne wydarzenie ale dla historiografii niemieckiej, a nie polskiej – mówił historyk Wojciech Lizak.

– Z kolei podczas jednej z rozmów dr. Marek Łuczak podkreślał, że Szczecin to naprawdę specyficzne miasto. Ono przecież na przestrzeni wieków było Pomorskie, i Polskie, i choć nie zdobyte przez Duńczyków to jednak z nimi związane przez ślub księżniczki szczecińskiej. Byli tu Szwedzi, Francuzi i Niemcy. W końcu od wojny miasto jest ponownie Polskie. Niewiele miast polskich może się „szczycić tak europejskim” wielopaństwowym rodowodem.

Duńskie epizody

W Willi Lentza, przebywający z wizytą w Polsce król Danii Fryderyk X, mógł zobaczyć kontrakt małżeński między Zofią, córką Bogusława X a księciem Fryderykiem I Holsztyńskim, późniejszym królem duńskim (Wismar, 6 czerwca 1518) zachowany w archiwach miejskich. Jest jeszcze jedna ciekawa historia łącząca ziemię szczecińską z Danią.

Otóż do 2014 roku nie była znana dokładna data śmierci Eryka VII, króla Danii i księcia pomorskiego. Ustalił ją dopiero szczeciński archiwista na podstawie analizy dokumentów Kapituły Katedralnej w Kamieniu Pomorskim – król Eryk VII zmarł 23 maja 1459 roku. I ten dokument również król Danii mógł zobaczyć podczas swej wizyty w lutym 2024 roku.

Co dały prawa miejskie

Decyzja księcia Barnima I wprowadziła formalne ramy prawne. Określało sposób rządzenia miastem. Kto sprawuje władzę, ilu jest burmistrzów, kto i jakie czynsze płaci, kto może prowadzić działalność gospodarczą, jak są zorganizowane Cechy Rzemieślnicze.

Rocznica tego wydarzenia od kilkunastu lat obchodzona jest w Szczecinie 3 kwietnia. Inspiracją do jej cyklicznego świętowania były m.in. obchody 750-lecia nadania praw miejskich oraz chęć przypomnienia roli książąt pomorskich w rozwoju miasta. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje nie tylko Barnim I, ale także Barnim III Wielki, który wzniósł pierwszą murowaną siedzibę zamku.

Niestety dokument Barnima I z 1243 roku o nadaniu praw miejskich Szczecinowi nie zachował się do naszych czasów. Dziś znamy młodszy dokument, wydany 50 lat później przez Bogusława IV, który potwierdza prawa miasta.

Z okazji rocznicy

Muzeum Narodowe w Szczecinie zaprasza na wystawę:  „Najstarsze karty z dziejów miasta” poznacie dzieje średniowiecznego Szczecina. Znajduje się tam tam także kopia aktu lokacyjnego wydanego przez Barnima I Dobrego.

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Historii Szczecina

• poniedziałek: nieczynne;
• wtorek, środa, czwartek i sobota: 10:00-18:00;
• piątek i niedziela: 10:00-16:00;

Polecamy także