Przy ul Ornej niszczeje (jest dewastowany) ostatni ślad po dworze Cavelwisch. Jeszcze kilka lat temu były oba filary bramowe. Pozostały jeden filar jest dewastowany. To pokazuje brutalną prawdę o jednej wielki dewastacji zabytków na Północy.  

Jeszcze kilka lat temu był dwa filary bramowe. Niestety firma stawiająca maszt telefonii komórkowej zniszczyła jeden z nich. Ocalał już tylko jeden. Podobny los spotkał budynki dawnej fabryki papieru na Skolwinie. Tam jeszcze niedawno z ocalałych budynków wielkiej fabryki trzy znajdowały się na liście zabytków. Jeden przez właściciela został zdewastowany, zmieniono bez uzgodnień z konserwatorem i nadzorem budowlanym okna i oklejono styropianem chronioną cegłę klinkierową.  Budynek z rampą kolejową został już zaliczony jako katastrofa budowlana i pozostaje kwestią czasu, kiedy runie. A konserwatorzy zabytków zarówno miejski jak i wojewódzki kompletnie nie interesują się tym terenem.  

Cavelwisch  

Granica ziem należących do dworu i wioski Cavelisch (Cabelwisch) ciągnęła się od rzeki Odry wzdłuż gruntów należących do wioski Kraśnica (Kratzwieck), i dalej od zachodu wzdłuż drogi prowadzącej z Kraśnicy do Polic, skręcając w kierunku zachodnim przed dworem i wioską Cavelwisch (Cabelwisch), a następnie wzdłuż strumienia Skolwinka (Scholwiner Bach) , osiągała brzeg Odry na północ od karczmy Cavelwisch (Cabelwisch Krog). Pierwsza wiarygodna wzmianka o „dworze [należącym] wraz z chmielnikiem i karczmą [do] Kabelwisch [Kavelwisch]” (haue [Hof] myth den hoppen garden vunde dem kroge to der Kabelwisch), pochodzi z aktu nadania księcia Barnima III z dnia 21 stycznia 1360 roku dla klasztoru Kartuzów w Grabowie. Dokument nadania księcia Barnima III mówi o dworze wraz z przyległościami, zatem wymieniona w dokumencie osada musiała istnieć wcześniej.

Miejskie księgi

Z najstarszej księgi miejskiej wynika (z lat 1305-1352), że w dniu 4 marca 1325 roku niejaka Grita Zabilsche [Sabelli] i pan Hinricus, jej syn, zrezygnowali na rzecz Ditleva Cabelwischa, sądząc z przydomku prawdopodobnie pochodzącego z Kawelwisch, z dziedzictwa, jakie posiadali (Item Grita Zabilsche et dominus Hinricus, filius eius, resignaverunt Ditlevo de Cabilwisch hereditatem suam, sicut habuerunt); z kolei tenże Ditlev Cabelwisch w dniu 26 sierpnia tego samego roku przekazał niejakiemu Evehardo de Styce swoje dziedzictwo jakie posiadał na rogu ulicy [położonej] na terenie grodu (Ditlevus de Cabelewychs dimisit Evehardo de Styce suam hereditatem angularem in plateo castri, sicut ipse habuit). Z kolei z zachowanych dokumentów źródłowych wynika, że kartuzi po nadaniu im przez Barnima III dworu w Kavelwisch jeszcze w tym samym roku 1360 [lub w 1361], nabyli od rycerza Henninga von Steinbecka, lennika księcia Barnima III, jego udział w dobrach Cavelwisch za sumę 45 marek szczecińskich groszy (Stettinscher Pfenninge).  Pięć lat później Heinrich [Henning] von Stolzenhagen [Stoltenhagen], odstąpił klasztorowi w 1366 r. całość udziału swojego ojca we wiosce Cabelwisch wraz z należącymi do niej chmielnikiem i przynależnymi doń drewnianymi tyczkami za cenę około 54 marek, z obietnicą odrzucenia wszelkich roszczeń wysuwanych przez jego brata Rulefa. Zawarte wówczas transakcje kupna wioski potwierdził klasztorowi książę Bogusław X w dokumencie „datowanym w poniedziałek przed Wniebowstąpieniem Naszego Pana w roku 1488 roku po urodzeniu naszego Pana [tj. 14 maja 1488 roku]”.  

Ocalić od zapomnienia i dewastacji 

Społecznicy z osiedla napisali do redakcji z pomysłem ocalenia zabytkowego filaru, oczyszczenia go i zakonserwowania i przeniesienia go z góry na teren zielony na dole, który ograniczony jest słupkami i ustawienie obok niego pamiątkowej tablicy z historią dworu. Pomysł bardzo się nam podoba.

Polecamy także