W założeniach jest to inicjatywa, która pozwala mieszkańcom danego miasta lub gminy na wpływanie na wydatkowanie części budżetu publicznego. System ten zyskuje na popularności w Polsce i w wielu innych krajach na całym świecie.

Czym się różni Budżet obywatelski od tego uchwalanego „standardowo” przez Radę Miasta?

Na początek wyjaśniamy, że nie jest to jakiś osobny budżet. Stanowi on wydzieloną część z budżetu miasta, której wielkość ustalają radni Rady Miasta. Każdy mieszkaniec Szczecina ma możliwość zgłaszania swoich pomysłów na projekty, które chciałby zobaczyć zrealizowany w swojej okolicy. Mogą to być na przykład projekty infrastrukturalne, kulturalne, ekologiczne czy społeczne.

Po zgłoszeniu propozycji, projekty są weryfikowane przez miejskich urzędników pod kątem wykonalności i legalności. Spośród tych które przyjęli urzędnicy odbywa się plebiscyt.  Mieszkańcy głosują na te, które ich zdaniem są najważniejsze. Projekty z największą liczbą głosów mają szansę na realizację, która niestety w wielu przypadkach trwa latami.

W każdej edycji budżetu obywatelskiego ustala się określoną kwotę, która będzie przeznaczona na realizację wybranych projektów. Zazwyczaj tworzy się również kategorie, takie jak projekty lokalne czy jak w tym roku projekty zielone.

Proces budżetu obywatelskiego powinien odbywać się w sposób przejrzysty, tak by  mieszkańcy mogli śledzić, jakie projekty są realizowane i jakie są wydatki. Niestety z tym jest największy problem w Szczecinie.

Historia w Polsce:

Budżet obywatelski po raz pierwszy w Polsce wprowadzono w 2011 roku w Warszawie. Z roku na rok zyskiwał on na popularności, a wiele miast, takich jak Gdańsk, Legnica, Łódź, Wrocław, czy Kraków, wprowadziło swoje własne programy. Do 2023 roku wiele gmin przyjęło zasady budżetu obywatelskiego, który stał się ważnym elementem lokalnej demokracji.

Korzyści:

• Wzmocnienie społeczności lokalnych: mieszkańcy mogą czuć się bardziej zaangażowani w sprawy swojej społeczności.
• Lepsze dostosowanie zadań publicznych: projekty wybierane przez mieszkańców odpowiadają ich realnym potrzebom.

Wyzwania:

• Nierówny dostęp do informacji: Nie wszyscy mieszkańcy mogą być świadomi możliwości, jakie niesie budżet obywatelski.
• Konflikty interesów: Czasami różne grupy chcą realizować sprzeczne projekty, co może prowadzić do napięć.
• Ograniczenia budżetowe i duże opóźnienia w realizacji wygranych projektów: Dostępne środki mogą być niewystarczające na realizację wszystkich zgłoszonych projektów. Duże opóźnienia jak i negatywnie oceniany system urzędniczej weryfikacji zniechęcają nowe osoby do pisania skomplikowanych projektów.

A na co w tym roku głosujemy?

Projekty poddane pod głosowanie na Północy Szczecina przedstawiają poniższe grafiki. W sumie na pełnej liście jest 121 projektów, wśród których znajdują się 103 projekty lokalne i 18 zielonych. Tegoroczna pula na projekty Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego to 17 200 000 zł (w tym projekty Zielone SBO – 5 160 000 zł, projekty lokalne -12 040 000 zł).

Pełna lista projektów do głosowania. Budżet obywatelski, mimo swoich ograniczeń i wielu kontrowersji, jest cenioną formą partycypacji społecznej i zaangażowania obywatelskiego, a jego znaczenie w polskich miastach ciągle rośnie.

Polecamy także